Wpis w trakcie tworzenia!

Na co dzień używam systemów operacyjnych bazujących na szeroko rozumianym Uni*ksie.
macOS, FreeBSD, Linux.
Nie dotyczą mnie więc pewne ograniczenia systemu Windows.
Ale mozaika wiąże się z dużą liczbą plików i zaczyna być problem.

Postanowiłem zasiąść do komputera z Windowsem, wrzucić na dysk mozaikę z > 20248 plików i coś z tym zrobić. Ogarnąć temat.
Zapraszam za czas jakiś na koniec wpisu - tam będzie część poświęcona Windows.

Wstęp

Seestar S50 to teleskop o ogniskowej około 250 mm i średnicy obiektywu/zwierciadła 50 mm, którego kadr obejmuje Księżyc w pełni i, co oczywiste, tarczę Słońca.

Mozaika w aplikacji Seestara

A gdybym chciał uzyskać większe pole widzenia? Aplikacja do obsługi Seestara umożliwia wykonanie mozaik. W samej aplikacji można maksymalnie uzyskać kadr x2, czyli 4 standardowe kadry Seestara S50.

Klikamy Frame, wybieramy powiększenie i na skali zmieniamy rozmiar.

Jak widać, rekomendowany czas większył się z 22 minut do 2h i 51 minut, czyli ponad siedmiokrotnie.

Można także obrócić kadr (–90°-90°)

Zaletą takiego rozwiązania jest to, że robi się samo, ale ja zauważyłem, że w takim trybie efektywność rejestrowania klatek spada z 75-85% w trybie normalnym do 45-50% w trybie mozaiki.

Poza tym, przy kolejnym rozpoczęciu smażenia Seestar zaczyna wszystko od nowa.

Plan i panele

Dlatego proponuję inny sposób — niekoniecznie łatwiejszy, ale mogący przynieść satysfakcję i bez ograniczeń wielkości… No, może poza wielkością wolnego miejsca na dysku.

Robię samodzielnie mozaikę jako plan. Kilka kadrów, jako zachodzące na siebie (na zakładkę) panele — tak, aby częściowo się pokrywały (10-15%).

Lub tak.

Ustawiając kolejność idąc od zachodu do wschodu.

Po pierwszej sesji warto sprawdzić w Sirilu, korzystając ze skryptu Maćka do mozaiki lub ze skryptu Naztronomy, czy wszystko się pokrywa.

WAŻNE!
Pamiętaj, że czym więcej paneli, tym więcej miejsca na dysku jest potrzebne do stackowania. U mnie, przy Ameryce i Pelikanie, było to około 350 GiB.

Rzecz jasna, po pierwszej sesji obraz nie będzie zbyt piękny, ale pozwoli zobaczyć, czy nie brakuje pokrycia.

Po kilku sesjach warto sprawdzić, co trzeba dopalić, bo miejsca łączenia zawierają więcej materiału.

W czerwcu tego roku pokusiłem się o taką mozaikę:

Uprzedzając ewentualne pytania:

• kadry się nie pokrywają ponieważ screenshot robiony był przy wyłączonym teleskopie. Po włączeniu wszystko się pokryje.

WAŻNE!
Mozaikę oraz jej poszczególne kadry ustawiaj przy włączonym teleskopie i sparowanym z telefonem/tabletem!

• Pierwszy kadr IC 5070 ma dłuższy czas naświetlania ponieważ jest ciemniejszym obiektem.

Pierwsze efekty nie były zbyta zachęcające, tak wyglądało to po zebraniu około 1200 klatek (no to średnio wychodzi po 150 na panel, czyli niewiele, bo to raptem 50 minut przy naświetlaniu 20 sekund).

Ja, po każdej nocnej sesji, sprawdzałem co mniej więcej wychodzi i na bieżąco modyfikowałem plan skracając lub wydłużając czas zbierania materiału dla poszczególnych kadrów.

Niestety, ta metoda powoduje, że nie uniknie się gradientów, przepaleń, niedopaleń itp. To wszystko trzeba ręcznie modyfikować w Sirilu lub później na przykład w Lightroomie.

Po zebraniu i złożeniu 3814 klatek po 20 sekund i 1194 klatek po 10 sekund całość prezentuje się mniej więcej tak.

Rozdzielczość oryginału to 4278×3187 pikseli, visual field – 2.8×2.1°.

Nie jest to jakiś wybitny obraz, ale robiony z balkonu, przez siatkę dla kotów, przy miejskim oświetleniu.

Windows

I tak mógłby się ten wpis zakończyć, gdyby nie system operacyjny Windows.
W systemie tym jest ograniczenie do 2048 plików, które mogą być otwarte jednocześnie przez program. W przypadku Sirila to dość istotny problem.
Przy klatach 10 sekund to 5h41 minut.

Przy klatach 20 sekund to 11h22 minuty.
Mało jak na mozaikę.
Wieczorem i w nocy myślałem, że skrypt Naztronomy – OSC może być rozwiązaniem problemu, ale po około dwóch godzinach okazało się, że również dotyczy go ograniczenie 2048 plików.

Trzeba więc wymyślić inny sposób. Oto dwie propozycje:

Naztronomy

Nie korzystam z tego skryptu, bo nie mam takiej potrzeby. Skrypty Maćka w większości przypadków po prostu działają.

Odpaliłem Sirila pod Windowsem, wrzuciłem 2645 plików fit. do katalogu light.

Uruchomiłem skrypt Naztronomy – Smart Telescope Preprocessing.

Wybieram właściwy teleskop

Max Filer per Batch może pozostać — 2000

Aby wszystko przebiegło szybko nie ustawiam dodatkowych parametrów.

Run

Przy 2645 plikach skrypt powinien wypluć 3 pliki:

• z pierwszej porcji (*batch_lights1.fit)
• z drugiej porcji (*batch_lights2.fit)
• złączony 1. i 2. plik — *batched.fit

Ten ostatni to nasza wynikowa mozaika składająca się z ponad 2048 plików.

Proste.

Dla ambitnych

Metoda dłuższa, trochę więcej klikania, ale mogąca przynieść więcej satysfakcji i być wstępem do prawdziwej astrofotografii.

Panele

Rozdzielamy pliki *fit na panele i wrzucamy sobie do jakichś osobnych katalogów a następnie stakujemy każdy panel osobno a nazwę pliku wynikowego zmieniamy na, na przykład:

• mosaic_1.fit
• mosaic_2.fit
• mosaic_3.fit
• …

Wszystkie te pliki umieszczamy w katalogu głównym Sirla!

Sequence

Wchodzimy do zakładki Sequence i klikamy Serach Sequences.

Aby się upewnić, czy wszystkie pliki są uwzględnione w sekwencji można kliknąć Open Frame List.

Otwieramy Tools -> Astrometry -> Image Plate Solver…

Na samym dole zaznaczamy Solve whole sequence i klikamy OK.

Registration

Registration method: Apply Existing Registration

Registering x images of the x of the sequence: all

Framing method: maximum

Można kliknąć Estimate , żeby zobaczyć ile może zajmować plik wynikowy.

Następnie Go register i przechodzimy do

Stacking

Method: Average stacking with rejection

Normalization: Additive with scaling

Pixel rejection: no rejection

Weighting: None

Stacking result: Maximize framing

Start stacking

Część dla ambitnych sporządzona na podstawie https://siril.org/tutorials/mosaics/ i, rzecz jasna, nie ogranicza się do użytkowników Windows.

Przemyślenia

Tak sobie pomyślałem, że w ten sposób można gotowe stacki z Seestara przerobić na sekwencję stacków i sobie nieco to wszystko uprościć albo na szybko sprawdzić, co mamy.

WAŻNE! Opis dotyczy wersji na macOS.
Sprawdziłem i może nie działać pod Windows.
Pod Windows należy ściągnąć bazy danych ze strony ASTAP.
W zakładce Alignment wybrać:
– Astrometric alignment I wybrać bazę danych w polu Star Database user.
Sprawdziłem z wersją D05 i poszło.

Jestem osobą leniwą. Zwłaszcza jeśli chodzi o sprawy związane z dużą cierpliwością.

Gdy przeczytałem pierwszy poradnik jak stackować pliki fit z kometą to stwierdziłem, że może da się prościej?

Może i tak. Spróbujmy!

Komety poruszają się inaczej na niebie (i tak właśnie się je odkrywa), więc zwykłe stackowanie powoduje, że kometa się rozjeżdża. Znalazłem sposób na w miarę szybkie stackowanie.

I tutaj pojawia się on, cały na biało, system operacyjny Windows.

Pod macOS wszystko jest proste i łatwe, ASTAP korzysta chyba z bazy Gaia, tej zainstalowanej dla Sirila, więc po prostu wszystko działa.

Okazało się, znaczy Marek mnie uświadomił, że pod Windows to Hola! Hola! Nie tak szybko! Tu jest Windows! Tu się szuka błędów i rozwiązań!

Jeśli więc korzystasz z ASTAP pod Windows zerknij tutaj.

Uruchamiam program ASTAP, wgrywam pliki do zakładki Light (tak jak opisałem to w poradniku).

Następnie przechodzę do zakładki Stack method (kolor żółty) i zmieniam Stack method z defaultowego Average na Comet and stars sharp (kolor czerwony).

W zakładce Alignment ustawiam Star alignement i samo się zmienia na Ephemeris alignement.

Można się pokusić o zmianę na Manuał i Comet centering, ale trzeba klikać każdy plik fit.

https://tube.pol.social/w/tHrSdcowr1fUDS1Te7LLND

Klikam STACK (Comet and stars sharp) (kolor niebieski na pierwszym obrazku).

I oczywiście – zachęcam do eksperymentowania.

Nie uważam, że jest to najlepsza metoda stackowania klatek komet, z Seestara. 
Po prostu, moim zdaniem jest najszybsza, wymaga najmniejszego nakładu sił. A o to chyba chodzi posiadaczom Seestara. ;-)

No I wszystko fajnie, ale nie pod WIndows.

Co zrobiłem, aby stackowanie komety zadziałało pod Windows?Ze strony ASTAP pobrałem:

• Smaller STAR database installer (D05)
• Photometry & colour STAR database installer (V05)

Uruchomiłem oba pliki *exe, podając poprawną ścieżkę do programu ASTAP. Po instalacji pliki v05* oraz d05* powinny być w katalogu ASTAP

Ze strony https://www.minorplanetcenter.net/data pobrałem pliki:

• MPCORB.DAT
• AllCometEls.txt

Oba pliki wrzuciłem do katalogu ASTAP. Następnie uruchamiam ASTAP i wgrywam pliki fit w zakładce Light

Można zrobić analizę.

Przechodzę do Stack method i zmieniam Comet and stars sharp. Przechodzę do Alignment

W polu Star database used powinny pojawić się zainstalowane bazy:

Zmieniam Solver na Astrometric alignment i kliakm STACK (Comet and stars sharp). Program powinien przetrawić, to co mu wrzuciliśmy. A później przechodzę do okienka View ASTAP (tego z ∑) a tam powinien się uaktywnić przycisk Sole

W menu Tools powinno się uaktywnić Asteroids & Comet annotation (Ctrl-R)

Klikamy, sprawdzamy, czy pliki MPCORB.DAT i AllCometEls.txt są widoczne.

Przechodzę do Alignment

w Ephemeris alignment klikam Analyse the selected file in tab lights I pojawia mi się kometa. C/2025 A6 (Lemmon).

Powinno się stackować.

aktualizacja wpisu 2026/03/05 – skrypt CosmicClarity _Vative

Teleskop Seestar S50 to naprawdę ciekawe urządzenie i brama do drzwi z napisem astrofotografia. Poniżej przedstawiam krótki opis, jak edytować zdjęcia z tego urządzenia wykorzystując program Siril.

Prolog Napad o świcie¹

Nie uważam, że opisana poniżej metoda jest najlepsza. Po prostu ja tak teraz obrabiam materiał z Seestara. Za miesiąc może być inaczej. 
Materiał obrabiam w taki sposob, aby efekt końcowy podobał się przede wszystkim mojej skromnej osobie.
Jest to, moim zdaniem szybki sposób, niewymagający dużej wiedzy, bez wgłębiania się w szczegóły.

Wstęp

Moje pierwsze próby obróbki zdjęć z teleskopu Seestar, czyli z kategorii astrofotografia, z wykorzystaniem programów Siril, GraXpert opierały się na znalezionym na jakiejś grupie facebookowej opisie jego lekkiej modyfikacji. Skopiowałem, wydrukowałem i… Kartkę mam do dziś. Jej stan świadczy o częstym użytkowaniu.

Początkowo najwięcej wiadomości uzyskałem na grupach FB poświęconych Seestarowi (polskimi i angielskimi) oraz Sirilowi. Z wielu powodów zrezygnowałem z korzystania z tej platformy, ale podam pamięci nazwy grup:

• Seestar (Official ZWO Group)
• Seestar POLSKA
  • Maciej Obarzanek – polecam jego poradnik obróbki astrofoto: https://wiki.astrofanatycy.pl/books/workflow-obrobki-zdjec-glebokiego-nieba
  • Patrycja Anna Mikołajczyk
• Siril

Z czasem wypracowałem swoją własną ścieżkę, którą się dzielę. Przy okazji dziękuję Markowi, który mnie zmotywował, motywuje i mam nadzieję, że będzie motywować.

Ważne

Może się to wydawać dziwne, ale ja podczas edycji zdjęć wieczorem lub w nocy zapominam o jednej rzeczy. O włączonej opcji ocieplania barwy ekranu od zmierzchu do świtu. Wyłącz to na czas edycji.

Programy

Podczas procesu obróbki materiału wykorzystuję niżej wymienione programy:

• Siril
• ASTAP
• GraXpert
• StarNet
• Cosmic Clarity
• Adobe Lightroom

Lights

Po sesji smażenia obiektu, klatki (pliki z rozszerzeniem .fit) zgrywam do katalogu lights w katalogu Sirila

ASTAP

Uruchamiam program.

1. w zakładce Light (zaznaczone kolorem bordowym) dodaję skopiowane wcześniej pliki.
   Pod macOSem nie działa zaznaczenia wszystkich plików z Cmd-A (odpowiednik Ctrl-A) i trzeba zrobić to sposobem:
   • strzałkami na klawiaturze z naciśniętym przyciskiem Shift
   • myszką zaznaczam pierwszy plik, przechodzę na sam dół listy i z włączonym przyciskiem Shift klikam ostatni element.
2. zaznaczam untick worst images, podaję ile najgorszych plików ma odrzucić (zaznaczone na obrazku kolorem ciemnoniebieskim)
3. klikam na Analize and organize images (kolor zielony) i czekam.
4. kilkam sortowanie według Quality (kolor pomarańczowy)
   • plik oznaczony koroną  () znajduję na dysku i zmieniam nazwę dodając na przykład „1-”, tak aby to był pierwszy plik przy sortowaniu po nazwie
   • pliki ze skierowanym w dół kciukiem () zaznaczam (strzałki na klawiaturze+Shift!), wciskam prawy przycisk myszy i zmieniam ich rozszerzenie na bak. Pliki nie będą brane pod uwagę przy stackowaniu.

Siril cz. 1

Do stackowania klatek z Seestara używam trzech skryptów:

1. Seestar_OBI — do klatek tego samego kadru
2. Seestar_OBI_Mosaic — do mozaiki
3. Naztronomy — można używać do obu trybów, ale wolę skrypty Maćka. Skrypt jest defaultowo w Sirilu, w razie czegoś trzeba go włączyć

Uruchamiam jeden z nich, chwila czekania (w zależności od liczby klatek, sprzętu) i mam zestackowany materiał, który będę dalej obrabiać.

GraXpert

Do obróbki używam wersji beta tego programu.

Przed pierwszą obróbką należy ściągnąć odpowiednie modele AI (w ustawieniach zaawansowanych programu, na obrazku po prawej stronie)

Ważne!

Po każdym kroku w GraXpercie nagraj plik Saving (6) a następnie, przed przejściem do następnego kroku, wgraj Loading(1) ten świeżo zapisany plik.
Dlaczego? 
1. Robiąc wszystko krok po kroku, bez zapisu, przechodząc do ostatniego etapu Denoising GraXpert nie pamięta poprzednich kroków,
2. GraXpert lubi się zawiesić i trzeba go ręcznie killić. Gdy masz zapisane poprzednie kroki, to oszczędzasz czas.

Wgranie pliku

Plik do obróbki wgrywam za pomocą 1 Loading +

Ustawienie sposobu wyświetlania

Funkcja zaznaczona na czerwono na poniższym obrazku ustawi sposób wyświetlania obrazu na rozciągnięty, aby widzieć nad czym pracujesz.

Crop

Jeśli jest taka potrzeba, to plik można nieco przyciąć – 2 Crop +

Ekstrakcja tła

Krok następny to ustalenie co jest tłem a co właściwym obiektem.

3 Background Extraction +

Możemy zdać się na AI wybierając AI jako metodę…

ustawienia:

• Metoda: AI
• Smoothing: 0.8

…l ub zrobić to ręcznie wybierając inną metodę i wybierać punkty ręcznie, lub skorzystać z automatu.

Plik nagrywam

6 Saving +

… następnie go wgrywam.

1 Loading +

Deconvolution

Aby gwiazdy wyglądały jak gwiazdy

4 Deconvolution +

najpierw Stars-only

plik nagrywam 6 Saving + a następnie go wgrywam 1 Loading +

Jeżeli jest taka potrzeba, to robię to także dla opcji Object-only. plik nagrywam 6 Saving + a następnie go wgrywam 1 Loading +

Denoising

Odszumianie zdjęcia.

5 Denoising +

w systemie macOS nie działa tutaj akceleracja graficzna!

Zakończenie pracy z GraXpertem

Nagrywam 6 Saving + dwukrotnie:

1. raz z defaultową nazwą, tak dla bezpieczeństwa
2. drugi raz z w miarę krótką nazwą — później to docenisz w Sirilu

Siril cz. 2

Obrobiony w GraXpercie plik wgrywam do Sirila i wykonuję:

Zmiana trybu wyświetlania

Zmieniam tryb wyświetlania z Linear na AutoStretch

W trybie Linear plik wyświetlany jest tak, jak wygląda w rzeczywistości. Zdjęcie jest przeważnie ciemne i nic nie widać. W trybie AutoStretched histogram jest automatycznie rozciągnięty i można zobaczyć więcej, aby widzieć z czym pracuję.
Nie wpływa to na obrabiany plik tylko zmieniany jest sposób wyświetlania.

Image Plate Solver

Z menu Sirila wybieram Tools Astrometry Image Plate Solver…

Siril sprawdza co jest na zdjęciu. Jaki obiekt. Jeżeli potrzeba to obróci obraz.
Sprawdza to w dostępnych online bazach gwiazd (trwa to dłużej) lub ze ściągniętego na dysk katalogu Gaia DR3.
Jeżeli korzystasz ze skryptów, które robią to podczas atakowania, to nie musisz się interesować co i jak (zakreślone czerwonym kolorem w dolnej części obrazka). Klikasz OK .
Jeżeli jednak stackujesz w inny sposób i dane te nie są zapisane, należy pomóc Sirilowi, wpisując jaki obiekt jest na obrazie (zakreślone czerwonym kolorem w lewej, górnej części obrazka), z jakiego serwera ma korzystać (zakreślone zielonym kolorem w prawej, górnej części obrazka)

Ekstrakcja tła

Image Processing Background Extraction

Jest to opcjonalne, bo zrobiłem to już w GraXpercie. Moim zdaniem są obiekty, które gorzej na tym wychodzą.

Tutaj można zdać się na automat i po prostu nacisnąć Generate . Program zaznaczy na obrazie to co jest według niego jest tłem. To te czerwone kwadraty na obrazie po lewej stronie. Jeżeli zaznaczył za mało to można dodać kolejne punkty klikając myszką. Jeżeli zaznaczył za dużo to klikamy na punkt prawym przyciskiem myszy i go kasujemy.

Oczywiście można samemu zaznaczyć wszystkie te punkty.

Następnie klikamy na Compute Background (w tym momencie zazwyczaj widać, czy nie odpuścić tego kroku, bo mogą wychodzić jakieś dziwne gradienty) a na koniec Apply .

Spectrophotometric Color Calibration

Image Processing Color Calibration Spectrophotometric Color Calibration

To po prostu kalibracja kolorów zdjęcia z wykorzystaniem danych z katalogu gwiazd Gaia DR3.

Podobnie jak przy PlateSolve można korzystać z lokalnej bazy (ściągniętej na dysk).

Tutaj trzeba pamiętać o dwóch parametrach:

• OSC Sensor wybrać ZWO Seestar S50
  • OSC Filter ZWO Seestar LP lub UV/IR Block lub No filter

Jeżeli nie wiesz, którego filtra użyć, to sprawdź nazwy plików fit, które obrabiasz. 
Te z włączonym filtrem Light Pollution mają w nazwie LP te bez filtra mają w nazwie IRCUT.

Zielony szum

Image Processing Remove Green Noise…

Kolor zielony nie występuje w obiektach głębokiego nieba (DSS). Są oczywiście wyjątki: komety, niektóre mgławice. Zielony kolor to przede wszystkim szum będący konsekwencją budowy sensora (GRBG²). Nie chcę za dużo zielonego, więc używam tej funkcji.

Star removal

Zmieniam tryb wyświetlania na Linear i przystępuję do usunięcia gwiazd ze zdjęcia i dalszej edycji.

Czasami okazuje się, że wersja starless jest naprawdę urocza!

Image Processing Star Processing StarNet Star Removal…

Kliknij po prostu Execute .

Po zakończonym procesie otrzymuję dwa pliki:

• starless_*
• starmask_*

Siril wgrywa od razu ten pierwszy plik i zabieram się do jego edycji

Histogram transformation

Czas na zrobienie magii.

Image Processing Stretches Histogram Transformation

Przyznaję się, że ja idę na łatwiznę i daję opcję auto (kolor czerwony).

klikam Apply (kolor zielony) i teraz mogę bawić się suwakami zielone strzałki)

Asinh Transformation

Image Processing Stretches Asinh Transformation…

Suwakiem ustawiam poziom czerni.

Cosmic Clarity

Z poziomu Sirila, za pomocą skryptów Pythona, można uruchomić programy z pakietu Cosmic Clarity Suite – AI Based Sharpening, Denoising , Satellite Trail Removal, Super Resolution, and now Dark Star (star removal).

aktualizacja 2026/03/05 – pojawił się skrypt CosmicClarity_Native, który łączy wszystkie te funkcje w jednym.

Ja korzystam z dwóch skryptów zakładek. Sharpen i Denoise. Parametry dobieram tak jak w poprzednio używanych skryptach, tj:

Denoise

Scripts Python Scripts Processing CosmicClarity_Denoise.py

Bez wgłębiania się w szczegóły, używane przeze mnie parametry to:

• Denoise strength: 0.5
• czasami omijam ten krok, gdy widzę, że po przetworzeniu kiepsko to wygląda.

Sharpen

Scripts Python Scripts Processing CosmicClarity_Sharpen.py

Używane przeze mnie parametry:

• Stellar Amount: 0.5
  • Non-Stellar Amount: 0.5
  • Non-Stellar Strength: 0.5
• nagrywam plik

Po zakończeniu działania skrytpów nagrywam plik.

Denoise i Sharpen wykonuję osobno dla pliku starless_ i starmask_.

Star Recomposition

Image Processing StarProcessing Star Recomposition

W nowootwartym oknie wgrywam oba edytowane pliki.

I bawię się suwakami wedle uznania — tak aby mi się podobało.

Tutaj sobie podziękuj — krótka nazwa pliku z GraXperta, to mniejsze okienko.

Następnie nagrywam nowoutworzony plik jako nowy plik fit oraz jako plik TIFF 16-bit do dalszej obróbki w Lightroomie. To taka strzałka w dół obok przycisku Save.

Komety

O tym w następnym odcinku

Zapraszam do zapoznania się z moimi innymi wpisami dotyczącymi teleskopu Seestar.

A jeśli masz jakieś uwagi, pytania, to napisz do mnie. Na pewno odpiszę.

I trochę chwalenia się na koniec.

1. Zawsze chciałem to gdzieś wykorzystać. To wstęp do książki Tomek u źródeł Amazonki ︎
2. Może kiedyś to opiszę ︎